Hiểm họa nhiều người mắc phải khi dùng dầu gió

Nhiều người vẫn sử dụng dầu gió để chữa trị các triệu chứng như nhức đầu, sổ mũi, cảm gió... mà không biết rằng mình có thể gặp nguy hiểm vì dùng sai cách.

Mối nguy tiềm ẩn từ dầu gió

Dầu gió được chiết xuất từ các loại tinh dầu thảo mộc như bạc hà, khuynh diệp, quế, tràm, long não, hương nhu… Dầu gió có vị cay, tính mát, có tác dụng hạ sốt, ra mồ hôi, giảm đau, giảm ho, sát trùng, chống xung huyết, giảm phù nề, làm cho tinh thần sảng khoái.

Tinh dầu bác hà khi thoa vào da sẽ bốc hơi rất nhanh, gây tê tại chỗ và cảm giác mát lạnh (do kích thích bài tiết mồ hôi, làm hạ thân nhiệt) do đó rất hiệu quả với các trường hợp đau dây thần kinh.

Tuy nhiên, vì trong dầu gió còn chứa eukalyptol và long não, đặc biệt long não là một chất vô cùng độc hại đối với trẻ em nếu sử dụng không đúng cách.

Ngoài ra, thành phần menthol có thể gây hại, thậm chí có trường hợp trẻ nhỏ tử vong khi chỉ nhỏ 1 giọt dầu có hàm lượng menthol 1%. Khi bôi dầu có thành phần bạc hà vào mũi hoặc cổ họng trẻ nhỏ, chúng có thể bị ngừng thở và ngưng tim. Vì vậy, mọi người cần cẩn trọng trước khi sử dụng dầu cao hay bất kỳ loại dầu gió nào có tác động trên cơ thể.

Đặc biệt, hầu hết các chế phẩm dầu xoa và cao xoa đều có metyl salicylat (dầu nóng) và menthol (chiết từ tinh dầu bạc hà). Menthol bốc hơi rất nhanh, gây tê tại chỗ và cảm giác mát lạnh (do kích thích bài tiết mồ hôi, làm hạ thân nhiệt) khi xoa vào da.

Tuy nhiên, trong thành phần của dầu gió chứa eukalyptol và camphor, đặc biệt camphor là một chất độc đối với trẻ em nếu quá trình sử dụng không đúng, hấp thu nhiều vào cơ thể qua phần da trầy xước hay vô tình nuốt phải với lượng nhiều (khoảng 1g) gây tổn thương hệ hô hấp, thậm chí ngưng thở.

hiem-hoa-nhieu-nguoi-mac-phai-khi-dung-dau-gio

Gây tổn thương hệ hô hấp

Dầu gió có vị cay, tính mát, có tác dụng hạ sốt, ra mồ hôi, giảm đau, giảm ho, sát trùng, chống xung huyết, giảm phù nề, làm cho tinh thần sảng khoái. Tuy nhiên, dầu gió có thể gây kích ứng cho trẻ nhỏ, nếu dùng quá nhiều sẽ gây rách vùng màng nhầy mũi, họng, gây tổn thương cho hệ hô hấp.

Gây xung huyết trên da

Các nhà sản xuất thường kết hợp methyl salicylate với các tinh dầu nhằm giúp vùng da được xoa dầu trở nên nóng nhanh, giãn nở các mạch máu ngoại biên, tăng tuần hoàn máu, giúp thuốc thẩm thấu vào mô dễ dàng, giảm nhanh cơn đau và cứng cơ. Tuy nhiên tác dụng phụ của methyl salicylate là gây xung huyết da, nên sản phẩm có chứa chất này thường chỉ được dùng làm thuốc bôi ngoài, xoa bóp, băng dán giảm đau, không dùng để uống và bôi lên vết thương hở.

Tử vong nếu lạm dụng

Thành phần của dầu gió là tinh dầu và các chất chiết xuất từ tinh dầu, menthol. Trong đó, thành phần menthol có thể gây hại, thậm chí có thể gây tử vong cho trẻ. Khi bôi dầu có thành phần menthol vào mũi hoặc cổ họng trẻ nhỏ, chúng có thể bị ngừng thở và ngưng tim. Vì vậy, sau khi sử dụng dầu gió, nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường, nghi ngờ ngộ độc cha mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị.

Những cách dùng dầu gió sai lầm mà nhiều người hay mắc phải

- Quá lạm dụng, bị bất cứ bệnh gì cũng thoa dầu gió.

- Thoa dầu qua phần da trầy xước: những vết thương hở hay trầy xước nếu tiếp xúc với dầu gió sẽ khiến người dùng có cảm giác đau rát, vết thương lâu lành hơn.

- Cố tình hoặc vô tình nuốt phải với lượng nhiều (khoảng 1g) sẽ gây tổn thương hệ hô hấp, thậm chí ngưng thở.

Những cẩn trọng khi sử dụng dầu gió

Dầu gió có tác dụng phụ làm tăng bài tiết mồ hôi, khiến thân nhiệt hạ thấp. Vì vậy không được dùng cho người bị lở ngứa, ra mồ hôi, sốt cao, vừa ốm dậy, người suy nhược, táo bón, tăng huyết áp. Hơn nữa, tinh dầu bạc hà có nguy cơ gây hiện tượng ức chế tuần hoàn và hô hấp dẫn đến ngừng tim và ngừng thở, vì vậy phải tuyệt đối không dùng dầu gió cho trẻ em dưới hai tuổi, trẻ em và phụ nữ có thai, đang cho con bú.

Ngoài ra nếu dùng quá thường xuyên sẽ dễ gây "nhờn thuốc" giảm tác dụng.

Sau đây là nguyên văn ý kiến của TS.DS Nguyễn Phương Dung Trưởng bộ môn bào chế, khoa y học cổ truyền, đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh (SGTT)

Không dùng dầu gió hơn bốn lần/ngày.

Dầu gió chỉ hiệu quả khi sử dụng đúng cách. Nên chọn mua dầu gió có đăng ký tiêu chuẩn chất lượng. Cần đọc kỹ các thông tin hướng dẫn sử dụng kèm theo bao bì.

Trước khi thoa dầu cần rửa sạch, lau khô vùng da bị đau, bôi hoặc xoa bóp một lượng vừa đủ. Không bôi quá nhiều dầu và trên diện rộng. Không dùng nhiều hơn ba – bốn lần trong ngày. Cũng không nên dùng thường xuyên mà ngưng ngay khi cơn đau đã chấm dứt.

Để sử dụng dầu gió an toàn, dùng bôi thoa ngoài da là chính để chống viêm nhiễm, kháng khuẩn, giảm đau và làm cho tinh thần sảng khoái. Không nên uống dầu gió để hạn chế các phản ứng phụ nguy hiểm như gây sốc, ngừng hô hấp, ngưng tim.

Chỉ xông hơi bằng dầu gió khi cơ thể nhiễm lạnh. Khi sử dụng dầu gió với phụ nữ đang mang thai và trẻ dưới hai tuổi, cần phải có ý kiến tư vấn kỹ lưỡng của bác sĩ.

Theo Hà Linh (Phununews)